X
تبلیغات
علی دلداری

علی دلداری
تازه های حقوقی و قوانین
آخرين مطالب
قواعد فقهی کاربردی

(بخش حقوقی)

ائتمان قاعده

متن : « الامین لا یضمن » یا « لیس علی الامین الاالیمین

یعنی: امین ضامن نیست . یا بر امین چیزی جز سوگند لازم نیست

( القواعد الفقهیه ، ج 2، صص 4 تا 16- ماده 614 و613 قانون مدنی )

 قاعده اتلاف

متن: « من اتلف مال الغیر فهوله ضامن

یعنی : هر کس مال دیگری را تلف کند ضامن آن خواهد بود

( القواعد الفقهیه ،ج2، صص 17 تا 39- ماده 238قانون مدنی

احترام مال مسلمان

متن: « حرمه مال المومن کحرمه دمه »  حد یث نبوی

یعنی : مال مومن همانند خون وی محترم است .اصل 46و47 قانون اساسی

 قاعده احسان

متن: « ما علی المحسنین من سبی . سوره توبه/91

یعنی بر نیکوکاران ایرادی نیست (دکتر ابوالحسن محمدی ، قواعد فقه ، ص41 ماده 306 قانون مدنی ماده 55 مجازات اسلامی )

قاعده ارشاد

متن : « اعلام الجاهل علی العالم واجب

یعنی : اقدام انسان در جهت ضرر خود ، مسقط ضمان است ( دکتر محمدی، قواعد فقه ، ص235- 1215قانون مدنی )

  قاعده اقرار عقلا

متن : اقرار العقلا علی انفسهم جائز

یعنی : اقرار انسان عاقل به ضرر خود نافذ است

(تحریرالجمله ، ج1،ص99 ، ش 64 ماده 1275 قانون مدنی ماده 202 آیین دادرسی مدنی مصوب 1379 )

 « الاقرب یمنع الا بعد »

متن: « الزموهم بما الزموا انفسهم

یعنی : به هر آنچه که غیر خودتان ( پیروان مذاهب اسلامی ملتزم هستند ، شما نیز آنان را ملزم کنید

(توضیح المسائل، بحث قاعده الزام ، آیه الله خوبی )

  البینه علی المدعی و الیمین علی من انکر

یعنی : آوردن شاهد بر عهده مدعی و سوگند خوردن بر عهده خوانده است

( القواعد و الفوائد ، ج1، قاعده 154 ، ص 417- ماده  1257 و 1325 قانون مدنی ماده 197 و 272 قانون آیین دادرسی مدنی )

تصد یق الامین فیما ائتمن علیه

یعنی : صاحب مال باید قول امینی را که مال را نزد او امانت گذارده بپذ یرد

 تعیین

اگر امر دایر بین تعیین و تخییر در انجام وظیفه ای شد، اصل بر حقیقت است  

 التلف زمن الخیار من مال من لا خیار له

 یعنی : تلف شدن مال در زمان خیار ، از کیسه آن که حق خیار ندارد محسوب می شود

( القواعد الفقهیه ، ج2 صص 62 تا 84 ماده 387 قانون مدنی )

 قاعده حل

 متن : کل شی کان مشتبها بین الحلال و الحرام بحمل علی الحلال

 یعنی : اگر چیزی مشکوک بین حلال و حرام بود آن را جزء حلال ها محسوب می کنیم

 الدین مقدم علی الارث

یعنی ادای دین ، مقدم بر ارث بردن است . ماده 868 قانون مدنی

( القواعد الفقهیه ، ج 1 ، ص 240 ماده 740 قانون مدنی )

الزعیم غارم . حدیث نبوی

یعنی : کفیل باید از عهده مورد کفالت بر آید . القواعد الفقهیه ، ج 1 ص 240 ماده 740 قانون مدنی

 قاعده تسلیط

متن : « الناس مسلطون علی اموالهم و انفسهم .» ( حدیث نبوی

یعنی : مردمبر جان و مال خویش ، سلطه و اختیار دارند . ( ترمینو لوژی حقوقی ، ص 258 ، ش 2083 اصل 46 و 47 قانون اساسی )

 قاعده سوق

 یعنی: آنچه در بازار و جامعه مسلمانان عرضه می شود پاک و حلال است مگر خلافش ثابت شود

 اصل صحت

متن : حمل فعل المسلم علی الصحه

یعنی : اعمال شخص مسلمان ،محمول بر صحت و درستی می باشد .( القواعد الفقهیه ، ج 1، ص239)

 و انصاف عدل

یعنی : اگر در تعلق مالی به یکی از دو نفر مردد باشیم بین آن دو بالمنصفاته تقسیم می شود

 عدم سماع الا انکار بعد الا قرار

( ماده 1277 قانون مدنی )

 

 قاعد ه تبعیت عقد از قصد

متن : « العقود تابعه للقصود

یعنی : عقدها تابع قصدهای متعاقدین است

( القواعد الفقهیه ، ج 4 ، ص 212 ماده 191 و 194 قانون مدنی )

 قاعده علی الید

متن : « علی الید ما اخذت حتی تودیه

یعنی : بر صاحب ید است تا آنچه را که گرفته به ذی حقش تحویل دهد

( القواعد الفقهیه ، ج 4، ص21 ماده 308 قانون مدنی )

 قاعده غرور

متن: المغرور یرجع علی من غره

یعنی : فریب خورده به کسی که فریبش داده مراجعه می کند  تا خسارت بگیرد

( القواعد الفقهیه ، ج 1، ص225 )

 قاعده فراش

 متن :  «الولد للفراش و للعاهر الحجر . حدیث نبوی

یعنی : فرزند به صاحب فراش ملحق است وزانی باید سنگسار ( القواعد الفقهیه ، ج 4 ص25 التهذیب ، ج 8ص 168 ماده 1158 قانون مدنی )

قاعده قرعه

 متن : « لکل امر مشکل قرعه

 یعنی : در هر امرغیر قابل حل باید به قرعه متوسل شود

( ناصر مکارم شیرازی ، القواعد فقهیه ، ج 2 ، ص 155 )

 کل رهن فانه غیر مضمون

یعنی : در عقد رهن نباید شرط ضمان قرارداد

( ماده 789 قانون مدنی )

 قاعده لا یضمن

متن :  کل عقد لا یضمن بصحیحه لا یضمن بفاسده

 یعنی: هر عقدی که صحیحش ضمان آور نباشد فاسدش هم ضمان آور نیست

 کل عقد یضمن بصحیحه یضمن بفاسده

 یعنی : هر عقدی که صحیحش ضمان آور باشد فاسدش هم ضمان آور است

 ( سبکی ، الا شباه و الانضائر ، ج2، ص 45 )

 کلما کان له منفعه محلله مقصوده تصح اجاره

یعنی : هر چیزی که دارای منافع حلال مورد نظر باشد اجاره دادنش درست است

( ماده 467و 466 قانون مدنی )

قاعده ل ا ضرر

متن :  لا ضرر و لا ضرار فی الا سلام 

یعنی : حکم ضرری در اسلام وضع نشده است

القواعد الفقهیه ،ج 6، صص9، 12، 78- اصل 40و بند 5 اصل 43 قانون اساسی

 لا ضمان علی المستعیر

 یعنی : عاریه گیرنده ضامن نیست . القواعد الفقهیه ، ج 7 ص 5- ماده 640 قانون مدنی

 الممنوع شرعا کال ممتنع عقلا

یعنی : چیزی که شرعاً ممنوع است گویا عقلا هم ممکن نیست . تحریر الجمله ، ص 43

 

لا مسا محه فی التحد یدات

یعنی چیزهایی که شرعاً اندازه خاصی دارند ( آب کر ، مقدار سفر ، بلوغ و ...) قابل مسامحه از جهت کم وزیاد شدن نیستند .

 لا میراث للقلتل

 یعنی : قاتل از ارث مورث ، محروم است . ماده 880 قانون مدنی

 اصل لزوم

متن : الاصل فی العقود لزوم

یعنی : اصل در عقدها لزوم آنها است ( مگر خلافش ثابت شود ) ( القواعد الفقهیه ، ج 4 ، ص 163 ماده 219 قانون مدنی )

 من احیی ارضا فهی له

یعنی: هر کس که زمینی را اهیا کند از آن اوست

( مواد 140، 141،143 قانون مدنی )

 من استخرج ماء فهی له

 یعنی : هر کس آبی را استخراج کند از آن اوست . ماده 150 قانون اساسی 

 من حاز ملک

یعنی :هر کس که حیازت ملکی را نماید مالک آن خواهد شد . ماده 142و 143 قانون مدنی 

 قاعده من ملک

 متن : « من ملک شیئاً  ملک الا قراربه

یعنی : هر که مالک چیزی شد می تواند به آن نیز اقرار نماید

( القواعد الفقهیه ، ج 1 ص 78 )

 

 من له الغنم فعلیه العزم

یعنی : آن که منافع را می برد ، زیان را هم باید تحمل کند . ( التحریر الجمله ، ص 56 )

 نفی سبیل

یعنی: خداوند هرگز کافران را بر مومنان تسلطی نداده است نساء /141متن :« و لن یجعل الله للکافرین علی المومنین سبیلا» 

(القواعد الفقهیه ، ج 1 ، ص 157 اصول 81، 82، 153، بند 5 اصل 3 وبند 8 اصل 43 قانون اساسی )

قاعده نفی عسر و حرج

متن : و ما جعل علیکم فی الدین من حرج

( حج / 78) ترجمه : و خداوند در دین کار سنگین و سختی بر شما قرار نداد

یعنی : هیچ کمکی نباید موجب عسر و حرج مکلف شود

( دانشنامه حقوقی ، ج 3 ، ص 144 به بعد ماده 1130 قانون مدنی )

 وجوب اعلام الجاهل فیما یعطی

یعنی : اگر کسی چیزی را که خطرناک است به دیگری که جاهل بر آن است بدهد ، باید او را از آن خطر آگاه کند و گرنه ضامن است .46- و جوب التخلیه بین المال و ملکه

 یعنی : بایع باید موانع تملک و سلطه مشتری بر مبیع را بر طرف کند ( ماده 362 قانون مدنی )

 وجوب دفع الضرر المحتمل

یعنی : دفع ضرر احتمالی واجب است و نیز دفع افسد به فاسد جایز است 

 الوقف حسب ما یو قفها اهلها

یعنی : وقف ها بر اساس آنچه واقفین معین کرده اند عمل می شود

( مستدرک الوسائل ، ج 2 ، ص 511- ماده 61 قانون مدنی )

 یحرم من الرضاع ما یحرم من النسب 

 یعنی : هر آنچه که بر اثر خویشاوندی نسبی حرام است ، تر اثر خویشاوندی رضاعی هم حرام خواهد بود ( وسائل الشعبه ، ج 14، ص 280،- ماده 1046 قانون مدنی )

 الزرع للزارع و لو کان غاصبا

یعنی : زراعت و کشت از آن زارع است ولو در زمین غصبی باشد . ماده 33 قانون مدنی

 مهرلبغیه لا

یعنی : زن زانیه ، مهریه ندارد  قیاس اولویت و مفهوم مخالف ماده 1099 قانون مدنی 

 الغاصب یوخذ باشق الاحوال

 یعنی : با غاصب به شدیدترین احکام رفتار می شود . جواهر الکلام ، کتاب غصب ، ص 10

 لا ینسب للساکت قول

یعنی به شخص سکوت کننده چیزی منسوب نمی شود . ( سبوطی ، الاشباه والنظایر ، صص142 و 143- ماده قانون مدنی )

الحاکم ولی الممتنع

یعنی دادرس بر شخص امتناع کننده از انجام تکالیف ، ولایت دارد . ماده 237 و 833 قانون مدنی

 الجاکم ولی من لا وای له

یعنی :  دادرس بر کسی که فاقد ولی ات ولایت دارد

( ماده 1218 قانون مدنی ماده 266 قانون مجازات اسلامی )

 الجاکم وارث من لا وارث له

یعنی : حاکم وارث شخص بدون وارث است . ماده 866 قانون مدنی 

 الغائب علی حجه

یعنی: شخص غائب در دادرسی حق اقامه دلیل دارد  القواعد الفقهیه ، ج 3 ، ص 86- ماده 305به بعد قانون آیین دادرسی مدنی مصوب 1376

 البیعان بالخیار ما لم یفترقا

( حدیث نبوی )

یعنی : متبایعین تا زمانی که از هم جدا نشده اند حق خیار دارند ( مجله الا احکام العدلیه ، ماده 4- کاتو زیان، عقود معین ، ص 46 ماده 397 قانون مدنی )

 الکتاب کالخطاب

یعنی: نوشته مثل گفته است .(  القواعد و الفوائد ، ج 1 ص 198-  دانشنامه حقوق ، ج 4 ، ص 422-437 )

 الحرام لا یحرم الحلال یعنی : عمل حرام بعدی ، حلال قبلی را حرام نمی کند (تهذیب الا حکام ، ج 2 ، ص 208 ماده 1055 قانون مدنی

 الحق القدیم لا یبطله شی

یعنی: چیزی نمی تواند حق به وجود آمده قبلی را از بین ببرد . ( ماده 97 قانون مدنی )

 الحق للمتقدم

 یعنی : اگرکسی ابتدا اقدام به ایجاد حقی نماید نسبت  به آن بر دیگران اولویت دارد .( ماده 142 قانون مدنی )

 الخراج با لضمان یعنی: منافع در مقابل ضامن بودن است .( شرح الجمله ، ج 1، ص 56 و 57 )

 الساقط لا یعود کما ان المعدوم لا یعود

 یعنی : حق ساقط شده باز نمی گردد همچنان که چیز از بین رفته حیات نمی یابد

( تحریر الجمله ،  ج 1، صص36 و 38 بند 3 ماده 264 و مواد 289، 290 و 291 قانون مدنی )

 الصلح جائز بین المسلمین الا صلحاً احل حراماً و حرم حلالاً

یعنی: عقد صلح بین مسلمانان جایز است مگر صلحی که بخواهد حرامی را حلال کند یا حلالی را حرام نماید

( القئاعد الفقهیه ، ج 5 ، صص8 و 39 ماده 754 قانون مدنی )

 الشرط جائز بین المسلمین الا شرطاً احل حراماً او حرم حلالاً

جایز یعنی : شرط کردن بین مسلمانان است مگر شرطی که حرامی را حلال کند یا حلالی را حرام نماید

 ( تحریر الجمله ، صص 75 و 76- ماده 232 قانون مدنی )

 الشرط الفاسد لیس بمفسد

یعنی : شرط فاسد عقد را باطل نمی کند .

( القواعد الفقهیه ، ج 4 ، صص 200 ، 217 ، 218 ماده 232 قانون مدنی )

 الطلاق بید من اخذ بالساق .

حدیث نبوی  یعنی : طلاق به دست کسی است که عقد به دست اوست .(مرد)                                                                                                                                 حقوق خانواده ، محقق داماد ، صص136 و 137 ماده 1133 قانون مدنی

 اکل مال به باطل

 متن : یا ایها الذین امنو لا تا کلو اموالکم بینکم بالباطل الا ان تکون تجاره عن تراض منکم...(  نساء /29 )

یعنی : امال یکدیگر را به ناحق نخورید مگر این که بر اساس تجارتی رضایت آمیز باشد .

المومنون عند شروطهم . حدیث نبوی  

یعنی : مومنان به شرطهایشان پایبندند . محقق داماد ، قواعد فقه ، بخش مدنی 2 ، ص 37  

 نهی النبی عن الغرور حدیث نبوی

یعنی معامله غرری ( زیان آوری که نتیجه آن نامعلوم است ) باطل است .

( دکتر محمدی ، مبانی استنباط حقوق اسلامی ، ص 94)

 افووا بالعقود  

یعنی : به پیمانها و قراردادهای خود وفا کنید . ماده 10 قانون مدنی
: مرتبه
[ یکشنبه بیست و دوم خرداد 1390 ] [ 15:5 ] [ مدیر وبلاگ ]
درباره وبلاگ

این وبلاگ سعی می کند تازه های حقوقی و قوانین و مقررات جدید و کاربردی راجهت استفاده جامعه محترم حقوقی فراهم نماید. نیازمند نظرات ارزشمند شما هستم.